Nowa opłata od smartfonów i laptopów już obowiązuje. Ile dopłacimy?

Klient nie zobaczy jej jako osobnej pozycji na paragonie. Może jednak odczuć ją w cenie urządzenia.

Nie oznacza to, że każdy telefon z dnia na dzień zdrożeje o 1 proc. Ceny ustalają sprzedawcy, a część sklepów ma jeszcze zapasy wprowadzone do sprzedaży przed wejściem nowych przepisów.

Smartfony, laptopy i telewizory z nową opłatą

Nowelizacja obejmuje smartfony oraz tablety z pamięcią wynoszącą co najmniej 32 GB. Opłatą objęto również laptopy, komputery stacjonarne, telewizory i dekodery z funkcją nagrywania, dyski HDD i SSD, pendrive’y oraz karty pamięci.

W przypadku większości tych urządzeń stawka wynosi 1 proc. ceny netto sprzedaży przez producenta lub importera. Dla drukarek przewidziano 1,5 proc., dla skanerów i kopiarek 2 proc., a dla papieru A3 i A4 – 0,75 proc.

To największa od 15 lat zmiana w katalogu urządzeń objętych opłatą. Dotychczasowe regulacje nadal wymieniały sprzęty, które praktycznie zniknęły z domów, m.in. magnetowidy, faksy czy odtwarzacze MP3.

O ile może podrożeć elektronika?

Formalnie opłatę płacą producenci i importerzy, a nie klient w sklepie. Przedsiębiorcy mogą jednak wliczyć nowy koszt w cenę detaliczną.

Jeśli zrobią to w całości, potencjalna podwyżka będzie zbliżona do 1 proc. ceny urządzenia. W takim wariancie:

• smartfon kosztujący 1000 zł może podrożeć o około 10 zł;
• telefon za 3000 zł – o około 30 zł;
• laptop za 5000 zł – o około 50 zł;
• smartfon premium za 7500 zł – o około 75 zł;
• telewizor za 4000 zł – o około 40 zł.

Są to tylko wyliczenia orientacyjne, a nie urzędowy cennik. Bo producent może pokryć koszt z własnej marży, sklep może zrekompensować go promocją, a cena sprzętu może zmienić się także z powodu kursu walut lub warunków dostawy.

Nie każdy sprzęt podrożeje od razu

Opłata dotyczy pierwszej sprzedaży urządzenia przez producenta albo importera. Sprzęt, który wcześniej trafił do magazynu dystrybutora lub sklepu, nie jest obciążany ponownie tylko dlatego, że klient kupi go po 13 listopada.

Oznacza to, że wpływ nowych przepisów może być widoczny stopniowo, wraz z pojawianiem się kolejnych dostaw. Opłata nie będzie także ponownie naliczana przy sprzedaży używanego telefonu lub laptopa.

Klient nie znajdzie jej na paragonie ani fakturze jako osobnej pozycji. Zostanie ukryta w cenie urządzenia, dlatego trudno będzie sprawdzić, czy konkretny model faktycznie zdrożał właśnie z tego powodu.

Dlaczego państwo wprowadziło tę opłatę?

Opłata reprograficzna nie trafi do budżetu państwa, dlatego formalnie nie jest podatkiem. Pobierają ją organizacje zbiorowego zarządzania działające na rzecz twórców, wykonawców, producentów nagrań oraz wydawców.

Ma być rekompensatą za możliwość legalnego kopiowania muzyki, filmów, książek i innych utworów na własny użytek. Ministerstwo Kultury szacuje, że po rozszerzeniu katalogu urządzeń do twórców może trafiać dodatkowo 150-200 mln zł rocznie.

Zmiana budzi jednak kontrowersje. Do Rzecznika Praw Obywatelskich wpływały skargi osób, które wskazywały, że już płacą abonamenty za dostęp do serwisów streamingowych. RPO pytał, czy wysokość opłaty odpowiada rzeczywistemu sposobowi korzystania ze smartfonów i komputerów. Resort kultury nie zdecydował się jednak na obniżenie stawek.