Koniec szkolnej „samowolki”. Projekt jest już gotowy

Po latach funkcjonowania rozproszonych i często różniących się między szkołami regulacji, rząd zdecydował się na uporządkowanie kwestii obowiązków ucznia na poziomie ustawowym. Projekt zakłada stworzenie jednolitego katalogu, który będzie obowiązywał w całym kraju.

To oznacza koniec sytuacji, w której każda szkoła mogła w praktyce samodzielnie rozszerzać listę obowiązków ucznia poprzez zapisy w statucie.

Jedna lista dla całej Polski

Zgodnie z projektem, katalog obowiązków ucznia ma być zamknięty i obejmować 9 podstawowych zasad. Wśród nich znalazły się m.in. obowiązek przestrzegania prawa i statutu szkoły, szanowania innych osób, odpowiedniego zachowania podczas zajęć i przerw, a także regularnego uczęszczania na lekcje i przygotowywania się do nich.

Projekt reguluje również kwestie stroju ucznia – zakazane mają być m.in. elementy nawołujące do nienawiści, dyskryminacji lub sprzeczne z prawem. W określonych przypadkach szkoły będą mogły nadal wymagać stroju jednolitego.

W katalogu znalazł się także obowiązek poszanowania praw autorskich, co jest odpowiedzią na rosnące znaczenie treści cyfrowych w edukacji.

Szkoły stracą część swobody

Jedną z najważniejszych zmian jest ograniczenie roli statutów szkolnych. W przeciwieństwie do praw ucznia, które statut będzie mógł rozszerzać, w przypadku obowiązków taka możliwość nie została przewidziana.

– Katalog będzie zamknięty na poziomie ustawy. Uznaliśmy, że konieczne jest stworzenie jednolitego, ustawowego katalogu dla całego kraju – tłumaczy Kacper Lawera z Departamentu Strategii i Współpracy Ministerstwa Edukacji Narodowej.

Szkoły nadal będą mogły doprecyzowywać sposób realizacji niektórych obowiązków, na przykład określać szczegółowe zasady dotyczące stroju czy procedury usprawiedliwiania nieobecności. Nie będą jednak mogły tworzyć nowych obowiązków wykraczających poza ustawowy katalog.

W praktyce oznacza to ograniczenie tzw. kreatywności szkół w tworzeniu dodatkowych regulacji, które niejednokrotnie budziły kontrowersje wśród uczniów i rodziców.

Najpierw wychowanie, potem sankcje

Projekt wprowadza również uporządkowany system reagowania na niewywiązywanie się z obowiązków. W pierwszej kolejności szkoły mają stosować działania wychowawcze, takie jak rozmowy, uwagi, kontrakty czy zobowiązanie do naprawienia szkody lub przeproszenia.

Dopiero w przypadku ich nieskuteczności możliwe będzie sięgnięcie po bardziej formalne środki odpowiedzialności.

– Chcemy podkreślić autonomię nauczycieli w pracy z uczniami. Katalog działań wychowawczych będzie miał charakter otwarty – zaznacza Lawera.

Część bardziej dotkliwych działań ma wymagać zgody rodziców, co stanowi powrót do wcześniejszych rozwiązań w systemie oświaty.

To dopiero początek zmian

Choć projekt został już przyjęty przez rząd, nie jest jeszcze obowiązującym prawem. Dokument trafi teraz do Sejmu. Na tym etapie możliwe są jeszcze zmiany w jego treści.

Nowe przepisy mają kompleksowo regulować zarówno prawa, jak i obowiązki ucznia, tworząc spójne ramy funkcjonowania społeczności szkolnej w całym kraju.

Jeśli zostaną przyjęte w obecnym kształcie, mogą zakończyć wieloletnie spory o zakres szkolnych regulaminów i wprowadzić większą przejrzystość w relacjach między uczniami a szkołami.