•  Inauguracja Dni Zielonej Góry WINOBRANIE 2026
•  64. Winobraniowy mityng lekkoatletyczny

To potężny rachunek, ale nie jest to „kara” w prawnym znaczeniu tego słowa. Chodzi o tzw. plastic tax – jeden z zasobów własnych budżetu UE, który państwa członkowskie płacą od 2021 r. Jego wysokość zależy od ilości plastikowych odpadów opakowaniowych, które nie zostają poddane recyklingowi.

Zasada jest prosta: im więcej takiego plastiku, tym więcej państwo płaci.

80 eurocentów za każdy kilogram

Stawka wynosi 0,80 euro za kilogram niepoddanych recyklingowi plastikowych odpadów opakowaniowych, czyli 800 euro za tonę. Polska korzysta przy tym ze stałej rocznej obniżki w wysokości 117 mln euro.

Mimo tego przez pięć lat uzbierała się ogromna suma. Jak podaje Zero.pl, od początku funkcjonowania mechanizmu Polska wpłaciła z tego tytułu około 2,36 mld euro, czyli blisko 10,2 mld zł.

Skala problemu była już wcześniej przedmiotem kontroli NIK. Izba wyliczała, że w latach 2021-2024 Polska wpłaciła do unijnego budżetu około 9 mld zł z tytułu plastic tax. Polska znalazła się tym samym wśród największych płatników tego mechanizmu w UE.

NIK alarmowała w sprawie odpadów

Wysoki rachunek ma bezpośredni związek z tym, ile plastikowych opakowań udaje się odzyskać i poddać recyklingowi. A NIK bardzo krytycznie oceniała funkcjonowanie polskiego systemu gospodarki odpadami.

Kontrolerzy wskazywali m.in. na problemy z osiąganiem celów gospodarki o obiegu zamkniętym, jakością danych o odpadach oraz opóźnienia w budowaniu systemu rozszerzonej odpowiedzialności producenta.

To ważne także z punktu widzenia podatnika. Plastic tax nie jest bowiem opłatą, którą bezpośrednio płaci producent plastikowej butelki czy konsument kupujący napój. Pieniądze trafiają do UE z budżetu państwa.

System kaucyjny ma zmniejszyć rachunek

Sytuację może zmienić system kaucyjny. Resort klimatu wskazuje go jako jeden z mechanizmów, które powinny ograniczyć ilość plastikowych opakowań niewchodzących do recyklingu, a w konsekwencji również wysokość przyszłych wpłat do UE.

Skala systemu szybko rośnie. Według danych Ministerstwa Klimatu i Środowiska do 21 sierpnia 2026 r. Polacy zwrócili już 3,2 mld opakowań objętych kaucją. Działało ponad 60 tys. punktów zwrotu, w tym 17,5 tys. wyposażonych w automaty. Aż 88 proc. opakowań oddawano właśnie za ich pośrednictwem.

Mechanizm jest prosty: jeżeli więcej butelek zostanie zebranych i rzeczywiście poddanych recyklingowi, zmniejszy się masa odpadów, od której naliczana jest unijna wpłata.

Nie oznacza to jednak, że tegoroczny rachunek nagle spadnie. Efekty systemu kaucyjnego będzie można ocenić dopiero w kolejnych rozliczeniach.

Teraz jednym z najważniejszych testów systemu kaucyjnego będzie więc nie tylko liczba zwracanych butelek, ale również to, czy miliardy zebranych opakowań przełożą się na realny wzrost recyklingu – i niższy rachunek dla budżetu państwa.

41 proc. wyborców opozycji wskazuje PiS

Najciekawsze jest jednak nie samo pierwsze miejsce PiS, lecz rozkład odpowiedzi w poszczególnych elektoratach.

Wśród wyborców ugrupowań obecnej koalicji rządzącej aż 86 proc. wskazuje PiS. Taki wynik można byłoby łatwo tłumaczyć ostrym politycznym podziałem. Problem PiS zaczyna się jednak po spojrzeniu na odpowiedzi wyborców opozycji.

W tej grupie 49 proc. uważa, że afera obciąża KO, ale aż 41 proc. wskazuje również PiS. Oznacza to, że negatywne skojarzenie Zondacrypto z partią Jarosława Kaczyńskiego wyraźnie wychodzi poza elektorat jej politycznych przeciwników.

W przypadku KO podobnego efektu nie widać. To właśnie ten wynik jest jednym z najważniejszych sygnałów wypływających z badania.

Polityczne wątki afery Zondacrypto

Sondaż pojawia się w momencie, gdy śledztwo dotyczące giełdy kryptowalut odsłania kolejne polityczne wątki.

Jednym z nich są kontakty posła PiS Michała Moskala z byłym szefem Zondacrypto Przemysławem Kralem. Polityk spotkał się z nim w 2025 r. na Ibizie. Później angażował się w sprawy dotyczące regulacji rynku kryptowalut. Moskal zapewniał, że koszty związane z wyjazdem pokrył ostatecznie z własnych pieniędzy.

W sprawie pojawiło się również nazwisko prezesa Polskiego Komitetu Olimpijskiego Radosława Piesiewicza. Według medialnych ustaleń miał otrzymać od Krala luksusowy zegarek wart około 40 tys. euro.

„Rzeczpospolita” informowała ponadto o zeznaniach Krala dotyczących marszałka województwa lubelskiego Jarosława Stawiarskiego z PiS. Stawiarski odrzuca przedstawianą przez niego wersję wydarzeń.

PiS odpowiada i wskazuje na obecny rząd

PiS próbuje odwrócić polityczny kierunek afery. Politycy tej partii zwracają uwagę, że KO rządzi od końca 2023 r., a problemy związane z Zondacrypto nie doprowadziły wcześniej do skutecznego przecięcia działalności giełdy.

Obecna władza odpowiada, przypominając m.in. o postępowaniach prowadzonych w okresie rządów PiS. Premier Donald Tusk wykorzystuje sprawę do punktowania związków ludzi Zondacrypto ze środowiskiem prawicy.

Na razie sondaż pokazuje jednak, że polityczna odpowiedzialność rozkłada się bardzo nierówno. PiS wskazuje ponad połowa badanych, KO – nieco ponad jedna piąta. Jeszcze ważniejsze jest to, że PiS obciążają aferą nie tylko wyborcy rządzącej koalicji. Robi to również znaczna część wyborców partii opozycyjnych.

Polacy chcą komisji śledczej? Wynik jest bardzo wyrównany

IBRiS zapytał również Polaków, czy Sejm powinien powołać komisję śledczą, która zajęłaby się aferą Zondacrypto. Za takim rozwiązaniem opowiedziało się 46,6 proc. badanych, przeciw było 43,3 proc., a 10,1 proc. nie miało zdania.

Jeszcze ciekawiej wyglądają odpowiedzi poszczególnych elektoratów. Wśród wyborców obecnej koalicji rządzącej 59,4 proc. jest przeciwnych powołaniu komisji śledczej. Sama koalicja również nie zamierza jej tworzyć, argumentując, że sprawę powinny wyjaśnić prokuratura i inne właściwe organy państwa.

Brakuje nie tylko mechaników. Warsztaty szukają również elektromechaników i diagnostów, czyli osób potrafiących pracować z coraz bardziej skomplikowaną elektroniką i systemami pokładowymi samochodów.

Ponad 10 tys. zł brutto jest możliwe

Braki kadrowe widać również w ofertach pracy. Nie oznacza to jednak, że każdy mechanik zarabia ponad 10 tys. zł.

Aktualne ogłoszenia pokazują raczej szerokie widełki zależne od miasta, doświadczenia i zakresu obowiązków. W Warszawie jedna z ofert dla doświadczonego mechanika samochodowego przewiduje 7–11 tys. zł brutto miesięcznie, a oferta autoryzowanej stacji obsługi sięga 10-17 tys. zł brutto.

Na Pracuj.pl można też znaleźć oferty na poziomie 9-13,5 tys. zł brutto czy 7-15 tys. zł brutto. Z kolei w mniejszych miejscowościach pojawiają się widełki rzędu 6,5-10 tys. zł albo 7-9 tys. zł brutto.

To potwierdza tezę, że fachowiec z doświadczeniem może dostać propozycję przekraczającą 10 tys. zł brutto, ale nie jest to jednolita stawka dla całego kraju.

Sam mechanik już nie wystarczy

Zmienia się też sama praca w warsztacie. Coraz większe znaczenie mają diagnostyka komputerowa, elektronika, systemy bezpieczeństwa czy obsługa nowocześniejszych układów w samochodach.

W jednej z warszawskich ofert za 10-17 tys. zł brutto wymagane są m.in. umiejętności związane z diagnozowaniem usterek, naprawą silników i skrzyń biegów, geometrią zawieszenia oraz kalibracją systemów ADAS.

To właśnie doświadczenie i szerokie kompetencje najmocniej podnoszą dziś wartość pracownika na rynku.

Dlaczego warsztaty mają problem?

Branża od dawna zwraca uwagę na niedobór wykwalifikowanych pracowników. Przy dużej liczbie warsztatów i rosnącym stopniu skomplikowania samochodów samo znalezienie osoby mającej podstawowe doświadczenie mechaniczne nie zawsze wystarcza.

Efekt jest taki, że właściciele warsztatów konkurują o doświadczonych fachowców wynagrodzeniem, warunkami pracy i dodatkowymi benefitami.

Nie znaczy to jednak, że każdy kandydat od razu może liczyć na pięciocyfrową pensję. Najwyższe stawki dotyczą zwykle osób samodzielnych, z doświadczeniem i umiejętnością diagnostyki bardziej zaawansowanych usterek.

Rynek pokazuje jednak wyraźnie jedno: dobry mechanik jest dziś pracownikiem, którego trudno zastąpić.

Słowa byłego ministra obrony wywołały burzę, bo uderzają w samo sedno zasady, na której opiera się bezpieczeństwo Polski w NATO: sojusznicy mają bronić siebie nawzajem.

Teraz Polacy odpowiedzieli na podobne pytanie. IBRiS na zlecenie Radia ZET sprawdził, czy w przypadku rosyjskiej agresji Polska powinna pomóc trzem państwom bałtyckim.

Prawie 78 proc. Polaków: trzeba pomóc

Wynik jest jednoznaczny. Za udzieleniem pomocy Litwie, Łotwie i Estonii opowiedziało się 77,8 proc. badanych. 47,5 proc. odpowiedziało „zdecydowanie tak”, a 30,3 proc. „raczej tak”.

Przeciwnego zdania było 16,1 proc. ankietowanych, a 6,1 proc. nie potrafiło zająć stanowiska.

Artykuł 5 NATO nie oznacza automatycznego wysłania wojsk

Litwa, Łotwa i Estonia – podobnie jak Polska – należą do NATO. Fundamentem Sojuszu jest art. 5 Traktatu Północnoatlantyckiego. Zgodnie z nim zbrojny atak na jednego z członków jest traktowany jak atak na wszystkich.

Nie oznacza to jednak, że każde państwo musi automatycznie wysłać na front swoje wojska. Każdy sojusznik podejmuje takie działania, jakie uzna za konieczne, włącznie z możliwością użycia siły zbrojnej.

Właśnie dlatego słowa Błaszczaka wywołały tak gwałtowną reakcję. Gen. Roman Polko nazwał je „nieakceptowalnymi” i „szkodliwymi”. Problem jest prosty: jeśli Polska oczekuje, że w razie ataku Rosji inni wyślą wojska do obrony naszego terytorium, trudno jednocześnie sugerować, że polskie wojsko powinno ograniczać się wyłącznie do obrony Polski.

Polscy żołnierze już bronią wschodniej flanki

Jest jeszcze jeden fakt, który nadaje całej dyskusji szczególne znaczenie. Polska nie musi dopiero decydować, czy angażować wojsko w obronę państw bałtyckich. Polscy żołnierze już stacjonują na Łotwie.

Polski Kontyngent Wojskowy działa tam w ramach wielonarodowych sił NATO. Polska uczestniczy w tej misji od 2017 r. Jej zadaniem jest odstraszanie potencjalnego agresora i gotowość do wspólnej obrony wschodniej flanki Sojuszu.

30 czerwca 2026 r. prezydent Karol Nawrocki wydał postanowienie o przedłużeniu użycia polskiego kontyngentu w ramach wzmocnionej obecności NATO na terytorium Łotwy, Estonii i Litwy.

To nie jest więc abstrakcyjna dyskusja o tym, co Polska zrobi. System wspólnej obrony już działa.

Na wschodniej flance NATO funkcjonuje dziewięć wielonarodowych grup bojowych. Są rozmieszczone m.in. w Polsce, Litwie, Łotwie i Estonii. Ich obecność ma sprawić, że potencjalny agresor od początku będzie wiedział, że atak na jedno państwo oznacza starcie nie tylko z jego armią, ale z całym Sojuszem.

I właśnie na tej samej zasadzie Polska opiera własne bezpieczeństwo.

To jedna z pierwszych konkretnych zmian zapowiedzianych po katastrofie kolejowej w Sokolnikach Suchych na Mazowszu. Minister infrastruktury Dariusz Klimczak poinformował, że odpowiednie przepisy zostały już przygotowane i mają być pilnie konsultowane.

Prawo jazdy na trzy miesiące

Nowa zasada ma być prosta. Jeśli kierowca wjedzie na przejazd kolejowo-drogowy mimo zapalonego czerwonego światła, straci prawo jazdy na trzy miesiące.

Na tym jednak rząd nie zamierza poprzestać. Ministerstwo Infrastruktury chce wspólnie z Ministerstwem Sprawiedliwości zmienić również Kodeks karny. W przypadku zachowania prowadzącego do poważnego zagrożenia na przejeździe sąd miałby orzekać surowe sankcje, w tym karę więzienia oraz zakaz prowadzenia pojazdów.

– Musimy przemówić do wyobraźni kierowców – mówił Klimczak. 

Premier Donald Tusk oczekuje, że gotowy projekt zostanie przedstawiony Radzie Ministrów już w przyszłym tygodniu. Na razie są to propozycje, a nie obowiązujące przepisy. Nie jest też znany ostateczny kształt całego pakietu.

Tragedia przyspieszyła prace

Bezpośrednim impulsem był wypadek w Sokolnikach Suchych. Pociąg PKP Intercity „Koziołek” relacji Lublin Główny – Szczecin Główny zderzył się tam z ciężarówką na przejeździe wyposażonym w sygnalizację świetlną. Pociągiem podróżowało około 120 osób. Jedna osoba zmarła.

Według wstępnych ustaleń prokuratury ciężarówka wjechała na przejazd, gdy nadjeżdżał pociąg. Okoliczności zdarzenia nadal badają prokuratura i komisja kolejowa.

Po wypadku Donald Tusk zażądał pilnych prac nad „radykalnym zaostrzeniem przepisów” dla kierowców łamiących zasady bezpieczeństwa na przejazdach.

138 wypadków w osiem miesięcy

Problem nie sprowadza się do pojedynczych tragedii. Według danych przytoczonych przez Urząd Transportu Kolejowego w 2025 r. doszło w Polsce do 186 wypadków na przejazdach kolejowo-drogowych. Do końca sierpnia 2026 r. odnotowano już 138 takich zdarzeń.

PKP PLK od lat wskazują, że zdecydowana większość zdarzeń jest związana z zachowaniem kierowców. Kolejarze podają, że 99 proc. wypadków na przejazdach powodują użytkownicy dróg, którzy m.in. ignorują czerwone światło, znaki STOP czy wjeżdżają pod opuszczane rogatki.

Historia pokazuje, jak niewiele potrzeba do tragedii.

W Bratoszewicach w 2012 r. kierowca busa wjechał na niestrzeżony przejazd przed nadjeżdżający pociąg. Busem podróżowało 10 osób. Osiem zginęło na miejscu, a kolejna osoba zmarła później w szpitalu. Był to jeden z najtragiczniejszych wypadków na polskich przejazdach kolejowych ostatnich kilkunastu lat.

Z kolei w Puszczykowie w 2019 r. na przejeździe między zamykającymi się rogatkami utknęła karetka. W ambulans uderzył pociąg Intercity. Zginęli lekarz i ratownik medyczny, a kierowca został ciężko ranny. Sąd prawomocnie skazał później kierowcę karetki na pięć lat więzienia. Ustalił, że wjechał on na przejazd mimo czerwonego światła i zamykających się rogatek.

Maszyniści chcą zmian

Na tragedię w Sokolnikach Suchych zareagowali również maszyniści. Związek Zawodowy Maszynistów Kolejowych domaga się zdecydowanych działań poprawiających bezpieczeństwo na przejazdach.

Minister infrastruktury zaprosił przedstawicieli związku do rozmów nad przygotowywanymi rozwiązaniami. Zapowiedział, że część ich propozycji może zostać uwzględniona w nowych regulacjach. Jednocześnie ocenił zapowiadaną przez maszynistów akcję polegającą na ograniczaniu prędkości do 20 km/h przy przejazdach jako zbyt radykalną.

Jeżeli rząd dotrzyma zapowiedzianego tempa, szczegóły poznamy bardzo szybko. Najważniejsza propozycja jest już jednak jasna: czerwone światło na przejeździe kolejowym ma oznaczać nie tylko mandat i punkty, ale również trzy miesiące bez prawa jazdy.

.

.

Znacznie ciekawiej wygląda jednak styczeń. W części kraju pojawia się wtedy wyraźny sygnał większych opadów śniegu. 

Na razie są to prognozy sezonowe, a więc nie można na ich podstawie wskazać, kiedy dokładnie spadnie śnieg ani jak długo utrzyma się pokrywa śnieżna. Pokazują jednak, jak obecne modele widzą ogólny przebieg nadchodzącej zimy.

Grudzień może być mało zimowy

Najmniej obiecująco dla miłośników śniegu wygląda obecnie grudzień. Według map ECMWF na niemal całym obszarze Polski zaznacza się ujemna anomalia opadów śniegu. Oznacza to, że śniegu może spaść mniej, niż wynika z wieloletniej normy. Szczególnie widoczne jest to na południu oraz południowym zachodzie i południowym wschodzie kraju. 

Do takiego scenariusza pasuje najnowsza czteromiesięczna prognoza IMGW. Instytut przewiduje, że grudzień 2026 r. w całej Polsce będzie najprawdopodobniej cieplejszy od normy z lat 1991-442020. Jednocześnie suma wszystkich opadów ma być na południu powyżej normy, a w pozostałej części kraju w normie. 

Nie oznacza to jednak, że na południu będzie dużo śniegu. IMGW zaznacza, że jego prognoza określa sumę opadów, ale nie rozstrzyga, czy będzie to deszcz, deszcz ze śniegiem czy śnieg. 

W styczniu może nastąpić zwrot

Zdecydowanie bardziej zimowo wyglądają wyliczenia ECMWF dotyczące stycznia 2027 r.

Na mapach pojawia się dodatnia anomalia śniegu obejmująca przede wszystkim wschodnią Polskę, ale także część centrum i północy. Mocniejszy dodatni sygnał widoczny jest również na południu w rejonie granicy. Na zachodzie kraju sytuacja wygląda mniej spektakularnie – tam wartości mają być bliższe normie lub nieznacznie poniżej niej. 

Jeśli kolejne aktualizacje modelu podtrzymają ten scenariusz, styczeń może okazać się najbardziej śnieżnym okresem pierwszej części zimy. Nie można jednak na tej podstawie zapowiadać konkretnych śnieżyc czy kilkutygodniowych mrozów.

Prognoza sezonowa pokazuje bowiem przede wszystkim prawdopodobny charakter pogody w dłuższym okresie, a nie pogodę w konkretnych dniach.

Co czeka nas w lutym?

W lutym sytuacja ponownie ma się zmienić. ECMWF wskazuje na wyraźne niedobory śniegu w dużej części zachodniej i południowej Europy. Polska na tym tle wypada jednak korzystniej.

Na przeważającym obszarze naszego kraju opady śniegu mają być zbliżone do wieloletniej normy, a miejscami mogą ją nieznacznie przekraczać.

Obecny scenariusz można więc sprowadzić do trzech etapów: mniej śnieżny grudzień, bardziej zimowy styczeń i luty bliższy normie.

Nadchodzi wyjątkowo silne El Niño

Na przebieg sezonu 2026/2027 może wpływać jeszcze jeden potężny czynnik. Na Pacyfiku rozwija się El Niño.

Najnowsza diagnoza amerykańskiego Climate Prediction Center wskazuje, że zjawisko się wzmacnia. Prawdopodobieństwo wystąpienia bardzo silnego El Niño jesienią i zimą 2026/2027 przekracza 90 proc. 

Jeszcze bardziej zwraca uwagę inna liczba. Według NOAA istnieje 69 proc. prawdopodobieństwa, że w okresie od października do grudnia 2026 r. El Niño osiągnie poziom przewyższający siłę wcześniejszych takich zdarzeń w danych sięgających 1950 roku. 

Nie oznacza to jednak automatycznie, że Polska dostanie wyjątkowo mroźną albo śnieżną zimę. NOAA zaznacza, że nawet przy tak silnym El Niño charakterystyczne dla niego skutki pogodowe są bardziej prawdopodobne, ale nie są gwarantowane. 

Czy zatem zima 2026/2027 będzie śnieżna?

Na początku września jest jeszcze zdecydowanie za wcześnie, żeby odpowiedzieć na to pytanie jednoznacznie. IMGW podkreśla, że prognozy długoterminowe są obarczone dużą niepewnością. Opisują średni przebieg pogody dla całych miesięcy i dużych obszarów, a nie pojedyncze epizody pogodowe. 

Obecne wyliczenia dają jednak pierwszy interesujący sygnał. Początek zimy może być cieplejszy i uboższy w śnieg, ale styczeń może przynieść wyraźną zmianę. To właśnie kolejne aktualizacje prognoz w październiku i listopadzie pokażą, czy ten bardziej śnieżny scenariusz się utrzyma.

Oficjalny dokument Rady UE potwierdza, że analizowanych jest 10 scenariuszy wdrożenia, a prace mają zakończyć się do końca 2026 r. 

Nie tylko czas letni albo zimowy

Badanie nie sprowadza się do prostego wyboru między stałym czasem letnim a zimowym. Komisja analizuje zarówno warianty wspólne dla całej Unii, jak i częściowo zharmonizowane rozwiązania, w których poszczególne państwa mogłyby wybrać własny stały czas.

Pod uwagę brane są skutki dla rynku wewnętrznego, transportu, zużycia energii i zdrowia publicznego. Ważne jest także to, co stałoby się na granicach, gdyby sąsiednie kraje zdecydowały się na różne rozwiązania. 

Pierwszy etap konsultacji prowadzono od lutego do kwietnia 2026 r. Obejmował ankiety, wywiady i warsztaty. Na tej podstawie wybrano 10 scenariuszy, które są teraz szczegółowo oceniane.

Temat ciągnie się od lat

Komisja Europejska zaproponowała rezygnację z sezonowych zmian czasu już w 2018 r. Rok później Parlament Europejski poparł ten kierunek.

Do dziś nie udało się jednak uzgodnić wspólnego stanowiska państw członkowskich w Radzie UE, dlatego obowiązujące zasady się nie zmieniły.

Podczas polskiej prezydencji w Radzie UE w 2025 r. temat ponownie wrócił do dyskusji. Pojawiła się propozycja przetestowania na poziomie unijnym rozwiązania opartego na stałym czasie, ale państwa uznały, że przed podjęciem decyzji potrzebne są dalsze analizy.

Właśnie dlatego Komisja uruchomiła w lutym 2026 r. kolejne badanie. Prowadzi je na jej zlecenie konsorcjum Ecorys, Capgemini, Stratec i CE Delft.

Zegarki nadal będziemy przestawiać

Nowe badanie nie oznacza, że od 2027 r. zmiana czasu zniknie.

Komisja Europejska opublikowała już oficjalny harmonogram rozpoczęcia i zakończenia czasu letniego na lata 2027–2031. W 2027 r. czas letni ma rozpocząć się 28 marca, a zakończyć 31 października.

Harmonogram obowiązuje na podstawie obecnych przepisów. Jeśli Unia wcześniej zmieni prawo, sytuacja może się oczywiście zmienić.

Na dziś pewne jest jedno: jesienią 2026 r. nadal przestawimy zegarki. Powrót z czasu letniego na zimowy nastąpi w ostatnią niedzielę października.

Dopiero wyniki obecnego badania mają dać państwom UE podstawę do dalszych decyzji o tym, czy i w jaki sposób zakończyć sezonowe zmiany czasu.

.

.

.

W ciągu tygodnia jego wartość spadła o 2,12 zł. Rok wcześniej za taki sam zestaw trzeba było zapłacić 95,70 zł.

Co dokładnie znajduje się w koszyku?

Business Insider i PanParagon od lat śledzą ceny tego samego zestawu. W jego skład wchodzą:

1 kg bananów, 1 kg cukru, 1 kg mąki, 1 kg ziemniaków, 1 kg piersi z kurczaka, 1 litr oleju rzepakowego, 1 litr mleka, 1 kg jabłek, 1 kg marchwi, 1 kg czerwonej papryki, 1 kg pomidorów, jeden brokuł, jedna bułka kajzerka oraz 200 g masła.

To ważne zastrzeżenie: nie jest to przeciętny koszyk wszystkich zakupów Polaków, lecz konkretny zestaw 14 produktów, którego ceny są porównywane z tygodnia na tydzień.

Papryka w dół o prawie 10 proc.

Największy spadek w najnowszym zestawieniu dotyczy czerwonej papryki. Jej cena obniżyła się w ciągu tygodnia o niemal 10 proc., a kilogram kosztuje obecnie mniej niż 10 zł.

Wyraźnie tanieją także olej rzepakowy, ziemniaki i marchew, ale nie tylko. Jeszcze w połowie sierpnia kilogram piersi z kurczaka kosztował średnio 24,05 zł, a tydzień później 23,93 zł. To najdroższy pojedynczy produkt w całym koszyku.

Nie wszystko tanieje

Spadek wartości całego koszyka nie oznacza, że każdy produkt kosztuje mniej.

Najbardziej w najnowszym tygodniu podrożały jabłka – o 8,7 proc., do 5,10 zł za kilogram. Cena bułki kajzerki nie zmieniła się i nadal wynosi 36 gr za sztukę.

Tydzień wcześniej mocno rosła z kolei cena mąki pszennej tortowej. Podrożała wtedy o 7,3 proc., do 3,24 zł za kilogram. Pomidory kosztowały wówczas 11,44 zł/kg, a drożały także masło i pierś z kurczaka.

Od ponad 115 zł do około 92 zł

Jeszcze w kwietniu ten sam koszyk kosztował ponad 115 zł. W połowie sierpnia jego cena spadła już poniżej 95 zł, a najnowszy odczyt to około 92 zł. Widać więc wyraźny spadek w obrębie tego konkretnego zestawu produktów.

Nie oznacza to jednak, że żywność w Polsce ogółem potaniała o podobną wartość. Koszyk PanParagon nie jest odpowiednikiem wskaźnika inflacji GUS, który bada znacznie większy zestaw towarów i usług oraz stosuje inną metodologię. 

PanParagon opiera swoją analizę na anonimowych danych z paragonów użytkowników aplikacji. Co miesiąc do systemu trafiają miliony dowodów zakupu, dzięki czemu można obserwować rzeczywiste ceny płacone za konkretne produkty. 

Można więc powiedzieć, że ten konkretny koszyk jest dziś wyraźnie tańszy niż kilka miesięcy temu i tańszy niż rok wcześniej. Nie można natomiast na tej podstawie stwierdzić, że wszystkie zakupy spożywcze w Polsce tanieją w takim samym tempie.

Zmiana wynika z rozporządzenia ministra zdrowia z sierpnia 2026 r. Placówki wykonujące objęte nim świadczenia będą prowadziły harmonogramy przyjęć w udostępnianej przez NFZ aplikacji Kolejki Centralne, czyli AP-KOLCE.

NFZ zobaczy kolejki na bieżąco

To istotna różnica w stosunku do obecnego sposobu raportowania. Harmonogramy dotyczące objętych zmianą świadczeń są obecnie prowadzone w systemach własnych placówek, a informacje trafiają do NFZ raz w miesiącu.

Od 1 października harmonogramy mają być prowadzone w czasie rzeczywistym w AP-KOLCE. Placówki mogą również połączyć własne systemy z usługą sieciową NFZ, dzięki czemu wprowadzane przez nie zmiany będą automatycznie przekazywane do centralnego systemu.

NFZ zobowiązał świadczeniodawców, aby do 30 września wprowadzili do AP-KOLCE dane wszystkich osób oczekujących na objęte zmianą świadczenia według stanu na ten dzień. Ostatnie miesięczne sprawozdanie przesyłane dotychczasowym sposobem będzie dotyczyło września.

Żeby szybciej wykonać zabieg

System ma także pomagać w wykrywaniu sytuacji, w których ta sama osoba jest zapisana na tę samą procedurę w kilku placówkach jednocześnie. Takie wielokrotne zapisy mogą zawyżać statystyki i utrudniać ocenę faktycznej długości kolejki.

Z punktu widzenia pacjenta najważniejsze jest jednak coś innego: centralne dane mają ułatwić znalezienie szpitala, w którym konkretny zabieg można wykonać szybciej.

Pacjenci znajdujący się w systemie mają również otrzymywać SMS-y przypominające o terminie zabiegu.

Te zabiegi obejmie nowy system

Centralne harmonogramy obejmą 15 procedur. Na liście znalazły się m.in. koronarografia oraz wszczepienie lub wymiana rozrusznika jedno- i dwujamowego.

Zmiana dotyczy również implantacji neurostymulatora mózgu i wszczepienia albo wymiany stymulatora nerwu błędnego.

Dużą część wykazu stanowią zabiegi ortopedyczne. Chodzi o artroskopię leczniczą stawu kolanowego, artroskopową rekonstrukcję więzadeł krzyżowych, plastykę więzadeł pobocznych kolana, leczenie operacyjne cieśni nadgarstka oraz operacje palucha koślawego.

Na liście są ponadto usunięcie migdałków podniebiennych, zabiegi na przegrodzie nosowej, termolezja i blokady, operacje przepukliny pachwinowej oraz usunięcie żylaków kończyny dolnej.

Czy pacjent szybciej znajdzie wolny termin?

Z punktu widzenia pacjenta najważniejsze może być nie samo stworzenie centralnej bazy, lecz możliwość uzyskania dokładniejszych informacji o rzeczywistych kolejkach.

Jeżeli NFZ otrzymuje informacje raz w miesiącu, sytuacja w konkretnej placówce może się zmienić, zanim dane zostaną zaraportowane. Prowadzenie harmonogramów w czasie rzeczywistym daje Funduszowi znacznie bardziej aktualny obraz liczby oczekujących.

Nie oznacza to jednak automatycznie, że od 1 października skrócą się same kolejki. Zmiana dotyczy przede wszystkim sposobu ich ewidencjonowania i raportowania. Może natomiast ułatwić ocenę, gdzie dostępność danego świadczenia jest większa, a gdzie pacjenci czekają dłużej.

Centralny system może być także narzędziem pozwalającym dokładniej ocenić skalę problemu z kolejkami i reagować tam, gdzie czas oczekiwania jest szczególnie długi.

Od stycznia lista będzie jeszcze dłuższa

Październikowa zmiana nie kończy reformy raportowania kolejek. Od 1 stycznia 2027 r. świadczeniodawcy będą musieli prowadzić i raportować kolejne wyodrębnione harmonogramy.

Obejmą one m.in. endoskopowe zabiegi jelita, wycięcie pęcherzyka żółciowego, zabiegi endoskopowe i przezskórne trzustki, endoskopowe zabiegi przełyku i żołądka oraz operacje kręgosłupa z zastosowaniem implantów. Łącznie NFZ wskazał dziesięć kolejnych grup procedur.

Dla pacjentów kluczowe będzie więc to, czy centralizacja danych przełoży się nie tylko na dokładniejsze statystyki NFZ, ale również na łatwiejsze znalezienie placówki z krótszym terminem oczekiwania. Od października Fundusz będzie miał do tego znacznie bardziej aktualne dane niż obecnie.

.

Dla przeciętnego odbiorcy najważniejsza wiadomość jest jednak taka: rachunek ma być bardziej czytelny, a sposób rozliczenia łatwiejszy do zrozumienia i wyboru.

Nowe przepisy znalazły się w rozporządzeniu ministra energii. Dokument został opublikowany w Dzienniku Ustaw 4 września i zaczął obowiązywać następnego dnia.

Masz zdalny licznik? Dostaniesz wybór

Jedna z najważniejszych zmian dla gospodarstw domowych dotyczy liczników zdalnego odczytu. Po zainstalowaniu takiego urządzenia sprzedawca energii będzie musiał poinformować odbiorcę, że może rozliczać się na podstawie rzeczywistego zużycia prądu.

Odbiorca będzie więc mógł zdecydować, czy chce płacić według faktycznych odczytów, czy nadal korzystać z rozliczeń opartych na prognozach. Resort energii przekonuje, że ma to zwiększyć przejrzystość i przewidywalność rachunków.

Zmienia się również konstrukcja samego rachunku. Opłata abonamentowa ma zostać przeniesiona do jego części obrotowej. Jednym z celów zmian jest ułatwienie klientom porównywania taryf regulowanych z ofertami rynkowymi.

Nowych przepisów nie należy jednak odczytywać jako zapowiedzi automatycznej obniżki rachunków wszystkich gospodarstw domowych. Zmieniają się przede wszystkim zasady naliczania części opłat oraz sposób prezentowania i rozliczania kosztów.

Duże oszczędności dla przemysłu

Znacznie bardziej wymierny finansowo efekt zmian ma pojawić się w przypadku dużych firm. Przedsiębiorstwa przemysłowe zużywające w danym obiekcie co najmniej 50 GWh energii rocznie na własne potrzeby będą mogły skorzystać z niższych stawek opłaty sieciowej. Według Ministerstwa Energii rozwiązanie obejmie około 143 odbiorców, a ich łączne oszczędności mogą wynieść około 440 mln zł rocznie.

Składnik stały stawki sieciowej może zostać obniżony maksymalnie o 10 proc., a zmienny nawet o 50 proc. Dodatkowo w latach 2027-2031 utrzymana zostanie ulga w opłacie jakościowej dla części odbiorców przemysłowych. Resort szacuje wynikające z niej korzyści na około 67 mln zł rocznie.

Opłata zależy teraz od pory dnia i roku

Zmieni się również sposób naliczania opłaty jakościowej. Ma być ona różnicowana w zależności od pory dnia i roku. W ten sposób odbiorcy mają otrzymywać sygnał, kiedy korzystanie z energii jest bardziej opłacalne, a system ma lepiej wykorzystywać okresy dużej produkcji prądu z odnawialnych źródeł.

Dla gospodarstw domowych najważniejsza zmiana nie polega więc na obietnicy tańszego prądu. Chodzi przede wszystkim o bardziej przejrzyste rachunki i większą kontrolę nad tym, w jaki sposób rozliczane jest zużycie energii.

Dla kierowcy najlepiej skalę wzrostu pokazuje jednak nie cena jednego litra, lecz rachunek za cały bak. Jeszcze w ostatni weekend sierpnia, gdy obowiązywał CPN, maksymalna cena benzyny 95 wynosiła 6,64 zł, a oleju napędowego 7,31 zł za litr.

Pełny bak benzyny: z 332 zł do niemal 400 zł

Przy 50-litrowym baku benzyny 95 ostatnie dni programu CPN oznaczały rachunek nie większy niż 332 zł.

Po wygaśnięciu programu ceny wystrzeliły. Według notowania e-petrol.pl z 2 września średnia krajowa cena Pb95 wynosiła już 7,63 zł/l. Tankowanie 50 litrów kosztowało więc przeciętnie 381,50 zł, czyli o 49,50 zł więcej niż przy maksymalnej cenie obowiązującej pod koniec CPN.

Na tym może się nie skończyć. Jeśli w tym tygodniu benzyna znajdzie się w prognozowanym przedziale 7,83-7,99 zł, pełny 50-litrowy bak będzie kosztował 391,50-399,50 zł.

Oznacza to, że w porównaniu z ostatnimi dniami CPN kierowca może zapłacić za jedno tankowanie nawet 67,50 zł więcej.

Diesel pod 9 zł. Różnica jeszcze większa

Jeszcze bardziej odczują podwyżki właściciele diesli. Pod koniec sierpnia maksymalna cena oleju napędowego wynosiła 7,31 zł/l, co dawało 365,50 zł za 50 litrów.

2 września średnia cena diesla wynosiła już 8,39 zł/l, czyli pełny bak kosztował około 419,50 zł. To wzrost o 54 zł w ciągu zaledwie kilku dni.

Prognoza na 7-13 września jest jeszcze mniej korzystna: 8,79-8,87 zł za litr. Przy górnej granicy 50 litrów oleju napędowego będzie kosztować 443,50 zł.

W porównaniu z ostatnim weekendem CPN oznacza to aż 78 zł więcej za jeden bak.

Koniec CPN zbiegł się z drugim problemem

Tak gwałtowny wzrost nie jest wyłącznie efektem zakończenia programu osłonowego. Od 1 września VAT na paliwa wrócił z 8 do 23 proc., co od razu przełożyło się na ceny na stacjach. Jednocześnie –  jak wskazuje e-petrol.pl – zakończenie CPN zbiegło się z dużym wzrostem cen paliw na rynkach hurtowych i giełdach naftowych.

W pierwszym tygodniu września średnia cena benzyny wzrosła w skali tygodnia o 1,06 zł/l, a diesla o 88 gr/l. Analitycy nie spodziewają się na razie zatrzymania podwyżek.

Dla kierowców oznacza to, że dopiero rozpoczynający się tydzień może przynieść kolejny rekord rachunków przy dystrybutorach.